Rekadaya murih bisané nyirnakaké perasaan jèngkèl utawa ruwet kang mitunani banget tumrap kuwarasané badan lan pikiran kita iku, ana saraté 10 perkara :
1. Kudu bisa mekaraké perasaan kang luhur. Ngurip-urip lan ngipuk-ipuk rasa pangrasa kang adi luhung. Aja ngulinakna memikir bab-bab kang rèmèh, aja ngetogaké (Ind. : membiarkan) marang perasaan nyampuri bab-bab thèthèk-bengék. Yèn kepranggul bab-bab lan kahanan rèmèh-rèmèh utawa thèthèk-bengèk, aja dilebokaké ati, liré aja digagas nemen-nemen. Emana marang ajining perasaan kang luhur.
2. Sing seneng mèsem lan gumuyu. Ulat manis iku ora mung gawé senengé kang ndeleng, nanging uga numusi marang batiné dhéwé. Wong kang tansah mbesengut, kang pijer tepung alisé, kejaba delengané ora ngresepaké, uga nambahi perasaan sedih lan pangresula tumrap diriné dhéwé. Seneng mèsem lam gampang gumuyu bisa mbiyantu tekané kegembiraan lan kasenengan, numusi marang perasaan seneng lan ayem tentrem.
3. Urip kan temata. Liré kudu bisa ngatur rumah tangga klawan teratur, pangan lan panggonané dijaga klawan sabecik-beciké. Sesawangan sajroné rumah-tangga bisaa nengsemaké lan ngresepaké. Badan kan sèhat bakal mbiyantu kesèhatané jiwa lan pikiran. Bisa mranata urip (èkonomi rumah-tangga) kanthi pètungan kang sèhat, supaya ora nganthi kahanan rumah-tangga (balé omah) kacau utawa ribet.
4. Nduwéya tujuwan. Manungsa iku tinitah dadi makhluk kang mulya dhéwé ing ngalam ndonya iki. Nanging yèn ora nduwé tujuwan ing ndalem uripé, drajadé mèh padha baé karo titah liyané. Mula saka iku kudu nduwé tujuwan, umpamané dadi saudagar, pegawai, sopir, pilot, tani merdika, juru rawat, cita-cita kepèngin sugih, misuwur jenengé, ahli nemokaké, dadi seniman, mengkono sapituruté. Tujuwan mau atusan wernané, bisa dipilih dhèwè siji baé manut dedasarané lan kekuwatané, nanging iya kudu ngèlingi marang kepentingan masyarakat, jer kita urip ing ndonya iki ora ngijèni.
5. Sabar lan narima. Yèn nemahi kahanan ora kaya kang dikarepaké, aja gampang gugup, gela, nesu, uring-uringan. Aja kesusu-susu lan gita-gita tumrap sabarang kang ora perlu ditindakaké kanthi rerikatan, kudu bisa ngerèh perasaan daya-daya, bisaa sabar, narima lan sarèh. Liré bisa (gelem) nampa utawa wani nampa kahanan kang panci kaya mengkono kahanané, aja gampang angles.
6. Kudu tatag lan dadag. Yèn kapengkok ing pancabaya, yèn kesandung ing pepalang, kudu wani tumindak klawan gawé putusan kang pasthi ora ragu-ragu. Putusan mau kudu kita gelengaké ing tèkad lan kanthi kita pikir klawan mateng dhisik, aja nganti ing terabé nemahi keduwung mburi. Ewadéné yèn sawisé nibakaké putusan mau, thukul rasa-pangrasa sumelang (worry) kang bisa ngganggu katentremaning ati, kita kudu èling yèn wani mutus klawan tatag lan dadag iku luwih becik katimbang sikep kang ora tegas (samar-samar) kang ora wani nibakaké putusan apa-apa.
7. Urip wewaton dinan. Nduwéya penganggep yèn apa kan kita tindakaké ing dina wingi, iku wis kepungkur, wis ora perlu digagas (disedihaké) manèh. Déné apa kang kita tindakaké sésuk, iku barang durung kelakon, mula ora perlu kita sumelangaké, ora perlu kita ribetaké banget-banget. Apa kang kita tindakaké lan kita sandang ing dina iki baé kang kudu kita gatèkaké, kita pikiraké, nganti bisané kelakon becik. Mula nduwéya wewaton urip matesi sajroning sedina kang kita lakoni baé.
8. Ngaso lan lerem. Pujangga Pascal naté kanda, yèn sakabèhing kasusahané manungsa iku sejatiné marga padha ora ngerti kepriyé kuduné dhèwèké lungguh kanthi meneng anteng. Mula saka iku, ngasokake pikiran, ngleremaké ati iku perlu banget. Bab-bab kang rèmèh lan sepélé liwatana baé, balik wawasen sakèhing rerupan lan kahanan kanthi tenang lan sarèh.
9. Geguyonan lan dolanan (refreshing). Saliyané urip kan biyasa, beciké selingana nindakaké apa ta apa kang dadi kesenengan kita, kayata mancing, dolanan catur, main bal-balan, gawé gambar-gambar utawa lukisan, menyanyi (nembang), njogèd, ngarang tembang, syair lan sakpanunggalané. Kasenengan lan panglipur kan sèhat, njalari kuwarasané jiwa lan pikiran kita. Uger aja kesasar kèrem marang kasenengan kang ngrusak, kayadéné judi, pornografi lan gambar-gambar saru utawa wanita bugil lsp.
10. Nindakaké pegawèyan. Yèn pinuju ora ana gawèyan, aja ngelamun. Yèn kaganggu ing ruwet renteng, aja mung mrengut njureng, nanging nyandaka pegawèyan apa ta apa, kayata mlaku-mlaku, pacul-pacul ing pakebonan, dolan-dolan ndeleng dasaran toko, njajan ing warung kang resik, dondom-dondom, nyongkèt (nyulam) mengkono sabanjuré uger nindakaké pegawèyan, supaya pikiran lan perasaan kita bisa ingseraké marang saluran liya.
Tumrapé wong kang gampang muring-muring mung saka sebab sepélé, Kanjeng Sunan Ngampèl naté mejang muridé, "Yèn kowé arep muring-muring, turuwa".
Wejangan iki ngandut teges, yèn dereng (nafsu) arep muring-muring iku menawa disarantèkaké (ditunda) adat saben banjur bisa lilih, bisa suda-suda, satemah lerem ora sida nesu. Malah yèn manut Al-Qur'an ing surat Ali Imran, nelakaké yèn Gusti Allah angasihi marang wong kang tumindak becik, yaiku klebu wong kang ndelikaké nesuné gelem ngapura wong liya.
Tumrap wong kang sok ngonggo-onggo, gampang jèngkèl marga saka sabab kang rèmèh-rèmèh, umpamané ngresula déné wis wèwèh taka ora nampa panarima, ing bab iki Mahabarata awèh piwulang, yèn 'Umangsah perang iku gampang, kang angel mono mènèhi samubarang marang liyan tanpa ngrasa gumedhé lan tanpa ngarep-arep pangalembana. Sabar,sukur,jembar segarané.
No comments:
Post a Comment